🚜 Safety Procedure : ขั้นตอนปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถยก (Forklift)

---

🚜 ขั้นตอนปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถยก (Forklift)

🔰 เกริ่นนำ

รถยก (Forklift) เป็นเครื่องจักรสำคัญในโรงงานและไซต์งานก่อสร้าง ที่ช่วยยก เคลื่อนย้าย หรือจัดเก็บวัสดุได้สะดวกและรวดเร็ว แต่ในขณะเดียวกันก็มี “ความเสี่ยงสูง” ต่อการเกิดอุบัติเหตุ หากใช้งานโดยไม่ปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยอย่างถูกต้อง 🚧
ดังนั้น เพื่อให้การใช้งานรถยกปลอดภัยต่อทั้งผู้ขับขี่และเพื่อนร่วมงาน มาดูขั้นตอนและข้อควรรู้ที่สำคัญกันครับ 👇

---

1. 📋 ขั้นตอนก่อนการใช้งาน (Pre-Operation Checks)

ก่อนเริ่มใช้งานรถยกในแต่ละวัน ผู้ขับขี่ต้องทำการตรวจสภาพประจำวัน (Daily Inspection) ตามรายการที่กำหนด และบันทึกผลลงในแบบฟอร์มทุกครั้ง หากพบข้อบกพร่อง ห้ามใช้งานโดยเด็ดขาด และต้องแจ้งหัวหน้างานทันที

1.1 🔧 การตรวจสภาพประจำวัน (Daily Checklist)

• ยางและล้อ: ตรวจสอบสภาพยาง ความดันลม (ถ้าเป็นยางลม) และน็อตล้อ ต้องไม่ชำรุด ฉีกขาด หรือหลวม
• ระบบเบรก: ทดสอบเบรกมือและเบรกเท้า ต้องทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ระบบบังคับเลี้ยว: ตรวจสอบพวงมาลัยและการเลี้ยว ต้องไม่ติดขัดหรือมีเสียงผิดปกติ
• งาและโซ่ยก: ตรวจสอบงา ต้องไม่บิดเบี้ยว รอยร้าว หรือสึกหรอเกินกำหนด ตรวจสอบโซ่ยก ต้องมีความตึงที่เหมาะสมและมีการหล่อลื่น
• ระบบไฮดรอลิก: ตรวจสอบการรั่วไหลของน้ำมันและระดับน้ำมัน
• สัญญาณและแสงสว่าง: ตรวจสอบไฟหน้า ไฟท้าย ไฟเบรก ไฟเลี้ยว แตร และสัญญาณเสียงถอยหลัง
• แบตเตอรี่/น้ำมันเชื้อเพลิง: ตรวจระดับน้ำมันเชื้อเพลิง หรือน้ำกลั่น/การชาร์จแบตเตอรี่

1.2 🧰 การซ่อมบำรุงตามรอบ (Scheduled Maintenance)

ฝ่ายซ่อมบำรุงต้องจัดทำแผน Preventive Maintenance (PM) ตามชั่วโมงการใช้งานหรือระยะเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด เพื่อให้อุปกรณ์พร้อมใช้งานอยู่เสมอ

1.3 🧾 การตรวจทดสอบประจำปีตามกฎหมาย (Annual Statutory Inspection)

รถยกต้องได้รับการตรวจสอบโดย วิศวกรหรือตัวแทนที่ได้รับอนุญาต อย่างน้อยปีละครั้ง เพื่อตรวจสอบความมั่นคงของโครงสร้าง ระบบยก และอุปกรณ์ความปลอดภัยทั้งหมด

---

2. 🚦 ขั้นตอนขณะใช้งาน (During Operation)

2.1 🚗 การขับขี่และการบรรทุก

• ความเร็ว: ไม่เกิน 5–10 กม./ชม. และลดความเร็วเมื่อเข้าโค้งหรือทางแยก
• การมองเห็น: ถ้ามีสิ่งของบดบังทัศนวิสัย ให้ถอยหลังหรือมีผู้ช่วย (Spotter)
• การยก/ลดงา:
  • ขณะขับขี่ ให้ลดงาอยู่เหนือพื้น 10–15 ซม. และเอียงเสาไปหลัง
  • ขณะยก/ลดสินค้า ให้ทำอย่างช้าๆ ไม่ยกขณะรถเคลื่อนที่
• การบรรทุก: บรรทุกไม่เกิน Load Capacity ที่ระบุไว้

2.2 📣 การใช้สัญญาณและการสื่อสาร

• บีบแตรเตือนเมื่อเข้ามุมอับหรือเริ่มเคลื่อนที่
• ตรวจให้แน่ใจว่าสัญญาณเสียงถอยหลังทำงาน
• เปิดไฟหน้าและไฟหมุนให้เห็นชัดเจนขณะปฏิบัติงาน

2.3 ⚖️ ความมั่นคงและความสมดุล

• หลีกเลี่ยงการเลี้ยวกะทันหัน โดยเฉพาะขณะบรรทุก
• ทางลาด:
  • ขณะบรรทุก → ปลายงาและสินค้าชี้ขึ้น
  • ขณะไม่บรรทุก → ปลายงาชี้ลง

---

3. 🛠️ ขั้นตอนการดูแลรักษาหลังใช้งาน (Post-Operation Care)

• จอดรถ: ในพื้นที่ที่กำหนด ไม่กีดขวางทางหนีไฟ
• งา: ลดลงแตะพื้นและเอียงเสาไปหน้าเล็กน้อย
• เบรก: ดึงเบรกมือ ปิดเครื่อง
• รถไฟฟ้า: ชาร์จแบตในจุดที่ปลอดภัย และตรวจระดับน้ำกลั่น

---

4. ❌ ข้อห้ามปฏิบัติโดยเด็ดขาด (Prohibitions)

🚫 ห้ามบรรทุกเกินพิกัด
🚫 ห้ามใช้รถยกยกรถหรือยานพาหนะอื่น
🚫 ห้ามมีผู้โดยสารนอกจากผู้ขับ
🚫 ห้ามยกคนขึ้นที่สูงด้วยงาโดยตรง ต้องใช้ตะกร้ามาตรฐาน
🚫 ห้ามขับในขณะมึนเมา
🚫 ห้ามซ่อมแซมหรือดัดแปลงโดยผู้ไม่มีอำนาจ

---

5. 👨‍🏭 คุณสมบัติของผู้บังคับรถยก (Operator Qualifications)

✅ อายุไม่ต่ำกว่า 18 ปี
✅ ผ่านการฝึกอบรมภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ

✅ มีใบอนุญาตหรือใบรับรองความสามารถ
✅ สุขภาพแข็งแรง ไม่มีปัญหาด้านสายตาหรือการได้ยิน
✅ สวม PPE ครบถ้วน เช่น หมวกนิรภัยและรองเท้านิรภัย

---

6. ⚖️ การอ้างอิงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (Legal References)

6.1 📜 กฎกระทรวงความปลอดภัยฯ พ.ศ. 2564

• ข้อ 9: ตรวจสอบประจำปีโดยผู้ตรวจสอบที่ได้รับอนุญาต
• ข้อ 10, 34(3): ตรวจสภาพก่อนใช้งานทุกครั้ง
• ข้อ 40: ผู้ขับต้องผ่านการอบรม
• ข้อ 34(2): ต้องมีป้ายพิกัดน้ำหนักยก

6.2 🧾 ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

กำหนดหลักสูตรอบรมผู้ขับรถยกอย่างน้อย 12 ชั่วโมง (2 วัน)

6.3 🔥 ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม (รถยก LPG)

ต้องตรวจระบบก๊าซและอุปกรณ์ปีละครั้งโดยวิศวกรผู้ได้รับอนุญาต

---

🏁 บทส่งท้าย

การใช้รถยกอย่างปลอดภัยไม่ใช่แค่ “ความรับผิดชอบของผู้ขับ” แต่เป็นหน้าที่ร่วมกันของทุกคนในสถานประกอบการ 💪
การตรวจสภาพ การบำรุงรักษา และการขับขี่อย่างระมัดระวัง คือหัวใจสำคัญในการลดอุบัติเหตุและสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยในที่ทำงาน 🧡

📢 อย่าลืม! ทุกครั้งก่อนสตาร์ทรถยก ให้ตรวจเช็กทุกจุด และปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด เพื่อให้ "ความปลอดภัย" เป็นส่วนหนึ่งของทุกวันทำงานของเรา

---

💬 อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับมาตรฐานความปลอดภัยอื่นๆ ได้ที่ SafetyXpert Blog