ทำความรู้จัก Launcher Crane: หัวใจหลักงานก่อสร้างสะพาน พร้อม Checklist ตรวจสอบความปลอดภัย
ในแวดวงการก่อสร้างทางด่วน ทางยกระดับ หรือสะพานข้ามแยกขนาดใหญ่ หลายคนคงเคยเห็นโครงเหล็กสีเหลืองหรือสีแดงขนาดมหึมาวางพาดอยู่บนหัวเสาสะพาน
หลายคนอาจเข้าใจว่าเป็นเพียงปั้นจั่นทั่วไป แต่ความจริงแล้วเครื่องจักรชนิดนี้คือ Launcher Crane หรือที่เรียกกันว่า Launching Gantry ซึ่งถือเป็น “พระเอกตัวจริง” ของงานติดตั้งโครงสร้างส่วนบนของสะพาน
บทความนี้ SafetyXpert จะพาไปทำความรู้จัก Launcher Crane อย่างละเอียด พร้อม Checklist ด้านความปลอดภัยที่ จป. และวิศวกรหน้างานไม่ควรมองข้าม
🔧 Launcher Crane คืออะไร?
Launcher Crane คือเครื่องจักรเฉพาะทางสำหรับ ยกและติดตั้งชิ้นส่วนคอนกรีตสำเร็จรูป (Precast Segment / Girder) ในงานก่อสร้างสะพานและทางยกระดับ
จุดเด่นสำคัญคือ
- สามารถ เคลื่อนที่ไปข้างหน้า (Launching) บนหัวเสาสะพานได้ด้วยตัวเอง
- ไม่จำเป็นต้องใช้เครนจากพื้นดิน
- ลดผลกระทบต่อการจราจรและพื้นที่ด้านล่าง
- เหมาะกับงานในเขตเมืองหรือพื้นที่จำกัด
Launcher Crane จึงเป็นหัวใจหลักของงานก่อสร้างโครงสร้างส่วนบน (Superstructure) ในโครงการขนาดใหญ่
📜 การตรวจสอบและกฎหมายที่ควรรู้
เนื่องจาก Launcher Crane ทำงานกับ น้ำหนักมหาศาลและความสูงมาก กฎหมายด้านความปลอดภัยของประเทศไทยจึงกำหนดให้มีการควบคุมและตรวจสอบอย่างเข้มงวด ตาม
กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัยเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ
ข้อกำหนดสำคัญ
-
✅ ต้องมีใบ ปจ. (ปั้นจั่น)
- ตรวจรับรองโดย สามัญวิศวกรเครื่องกล
- รอบการตรวจ 3 หรือ 6 เดือน (ขึ้นอยู่กับพิกัดยก)
-
✅ การทดสอบ Load Test
- Static Test และ Dynamic Test
- ทดสอบยกน้ำหนักมากกว่าพิกัดใช้งานจริง
- เพื่อยืนยันความแข็งแรงของโครงสร้าง ระบบเบรก และระบบยก
🦺 Checklist สำหรับการตรวจสอบ (Safety First)
หากคุณเป็น Safety Officer (จป.) หรือ วิศวกรหน้างาน รายการตรวจสอบต่อไปนี้ควรทำ ทุกครั้งก่อนเริ่มงาน
1️⃣ โครงสร้างหลัก (Main Girder)
- ตรวจสอบรอยเชื่อม (Weld)
- ตรวจหารอยแตกร้าว (Crack)
- ตรวจการบิดงอหรือเสียรูปของคานเหล็ก
2️⃣ ระบบยก (Hoisting System)
- สลิงลวด (Wire Rope) ต้องไม่แตกฝอย บิดงอ หรือสึกหรอเกินมาตรฐาน
- รอกและตะขอ (Hook) ต้องสมบูรณ์
- ตะขอต้องมี Safety Latch
3️⃣ ระบบไฮดรอลิก
- ตรวจสอบการรั่วซึมของน้ำมัน
- เช็คแรงดันไฮดรอลิกให้เป็นไปตามค่าที่ออกแบบ
4️⃣ ระบบไฟฟ้าและอุปกรณ์ Safety
- ปุ่มหยุดฉุกเฉิน (Emergency Stop) ต้องใช้งานได้จริง
- Limit Switch ต้องตัดการทำงานได้ 100%
- ระบบเตือนภัยและไฟสัญญาณต้องพร้อมใช้งาน
5️⃣ จุดยึด (Anchorage)
- ตรวจสอบการยึดเครื่องจักรกับหัวเสาสะพาน
- ต้องแน่นหนาและเป็นไปตามแบบวิศวกรรม
6️⃣ สภาพอากาศ
- ตรวจสอบเครื่องวัดความเร็วลม (Anemometer)
- หากความเร็วลมเกินค่าที่กำหนด ต้องหยุดงานทันที
⚠️ ข้อจำกัดและข้อควรระวังที่ห้ามมองข้าม
🌬 ความเร็วลม
- เป็นศัตรูตัวฉกาจของ Launcher Crane
- แรงลมอาจทำให้โครงสร้างแกว่ง เสียสมดุล หรือพลิกคว่ำ
🚧 พื้นที่อันตราย (Drop Zone)
- ต้องกั้นพื้นที่ใต้แนวการยกอย่างชัดเจน
- ห้ามบุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าพื้นที่เด็ดขาด
📡 การสื่อสารของทีมงาน
การทำงานต้องอาศัยทีม “4 ผู้” ได้แก่
- ผู้บังคับเครื่อง
- ผู้ให้สัญญาณ
- ผู้ยึดเกาะ / Rigging
- ผู้ควบคุมงาน
ทุกคนต้อง
- ใช้วิทยุสื่อสารที่ชัดเจน
- ใช้สัญญาณมือมาตรฐานสากล
- มีผู้สั่งการเพียงคนเดียว
✅ สรุป
Launcher Crane คือเทคโนโลยีสำคัญที่ช่วยให้งานก่อสร้างสะพานมีความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพสูง แต่ในขณะเดียวกันก็แฝงด้วยความเสี่ยงร้ายแรง
การตรวจสอบตาม Checklist ความปลอดภัย และการปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด จึงไม่ใช่แค่เรื่องเอกสาร แต่คือการปกป้องชีวิตของผู้ปฏิบัติงานและประชาชนด้านล่าง
เพราะในงานก่อสร้าง “ความเร็ว” สำคัญ แต่ ความปลอดภัย สำคัญกว่าเสมอ
หากบทความนี้เป็นประโยชน์ หรือใครมีประสบการณ์ทำงานกับ Launcher Crane สามารถคอมเมนต์แลกเปลี่ยนความรู้กันได้ครับ 🙏
— SafetyXpert | เพราะความปลอดภัย ไม่ควรเป็นเรื่องที่มองข้าม
ตัวอย่างChecklist ปั้นจั่นชนิดไม่เคลื่อนที่
http://expertsafety.blogspot.com/2025/05/tower-crane.html
ตัวอย่างChecklist ปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่
http://expertsafety.blogspot.com/2025/05/mobile-crane-check-list.html
http://expertsafety.blogspot.com/2025/05/safetyxpert.html
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น